Lộ trình tăng tốc học kỷ nguyên AI: phổ thông đến khoảng 15–16 tuổi, đại học khoảng ba năm, rồi thêm ba năm học sâu và làm thật.
Cách đây mấy hôm, giới giáo dục và công nghệ bên Mỹ xôn xao về Horowitz Andreessen Academy, một mô hình giáo dục mới sau phổ thông, thay cho bốn năm đại học truyền thống. Học viện do đồng sáng lập Udemy điều hành, với sự hậu thuẫn của quỹ đầu tư Andreessen Horowitz và nhiều tên tuổi lớn trong ngành công nghệ Mỹ.
Tóm tắt mô hình như sau:
- Học sinh tốt nghiệp phổ thông có thể chọn học viện thay cho đại học, học về AI, kinh doanh và khởi nghiệp thông qua các dự án thực tế.
- Thành công được đánh giá qua sản phẩm và dự án sinh viên làm được, thay vì điểm số.
- Sinh viên giải quyết các vấn đề thực tiễn, đặc biệt là ứng dụng AI, và có cơ hội làm việc với doanh nghiệp ngay trong quá trình học.
- Các đối tác công nghệ hỗ trợ nguồn lực, chuyên môn và kết nối cơ hội thực tập, việc làm.
Đây là một tin chấn động vì có sự hậu thuẫn của những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ Mỹ. Nhiều cao thủ trong làng giáo dục và công nghệ nhận định rằng mô hình này cho thấy giáo dục, cả phổ thông và đặc biệt là đại học, cần thay đổi mạnh mẽ. Khi chi phí tiếp cận kiến thức ngày càng rẻ, sinh viên cần được học nhanh hơn và sớm giải quyết các vấn đề thực tiễn, thay vì mất quá nhiều thời gian cho việc học theo lộ trình truyền thống.
Với mình thì mô hình này rất đáng chú ý và có tính cách mạng lớn. Trong nhiều năm nay, bọn mình đã tiên phong triển khai một mô hình gần tương tự. Quan điểm của mình là học sinh có khả năng nên được tốt nghiệp phổ thông sớm để vào đời, học chuyên sâu một cái gì đó. Sau đó, muốn học tiếp hay đi làm đều có nền tảng tốt hơn. Do vậy, mình khuyến khích học sinh có khả năng hướng tới tốt nghiệp phổ thông từ khoảng 15–16 tuổi.
Các bạn có thể học tăng tốc tại Ivy Global School, đối tác của bọn mình tại Mỹ; học vượt lớp theo chương trình Việt Nam khi đủ điều kiện; hoặc thi GED, văn bằng tương đương tốt nghiệp phổ thông của Mỹ, từ 16 tuổi khi đáp ứng quy định. Sau đó là lộ trình đại học khoảng ba năm với các chương trình phù hợp tại PXU, hợp tác với AIT hoặc Keiser University, học ba học kỳ mỗi năm và hoàn thành đầy đủ yêu cầu tốt nghiệp.
Nghĩa là đến khoảng 18–19 tuổi, bạn đã có thể tốt nghiệp đại học. Ba năm tiếp theo, bạn có thể học chuyên sâu một lĩnh vực, theo đuổi thể thao, làm nghiên cứu, ứng dụng AI giải quyết vấn đề của doanh nghiệp, mở công ty (thất bại vài lần), hoặc thực tập tại nhiều công ty. Qua đó, bạn hiểu rõ mình muốn gì và có thể làm gì. Đến khoảng 21–22 tuổi, bạn có kiến thức, chuyên môn và trải nghiệm thực tế để tham gia thị trường lao động, với lợi thế rất lớn so với lộ trình thông thường.
Mô hình này giải quyết được nỗi lo của phụ huynh là con không tốt nghiệp đại học, đồng thời rút ngắn quãng thời gian mà mình nghĩ là rất thừa với những học sinh có thể học nhanh hơn. Các bạn có thêm vài năm để học sâu một lĩnh vực và trở nên lành nghề, thay vì phải chờ đến khi bạn bè cùng tuổi vừa tốt nghiệp đại học mới bắt đầu.
Thời đại AI không cho phép chúng ta cứ dò dẫm mãi. Với AI, chi phí tiếp cận kiến thức chất lượng cao ngày càng rẻ, khoảng cách về cơ hội học tập giữa các nước phát triển và đang phát triển có thể được thu hẹp rất nhanh. Cái mà học sinh và sinh viên cần là thời gian để hoàn thiện chuyên môn và trở nên lành nghề. Làm gì thì cũng phải quyết liệt. Học cũng cần được cá nhân hóa theo tốc độ và năng lực của học sinh, chứ không thể cào bằng, chờ đến 18 tuổi rồi thêm bốn năm đại học nữa. Quá lâu và quá cào bằng!
Bộ Giáo dục và Đào tạo và Chính phủ Việt Nam nên khuyến khích và mạnh dạn mở đường cho những mô hình giáo dục mới trong kỷ nguyên AI, thay vì đặt ra nhiều luật lệ và kiểm soát quá chi tiết. Thế giới đang thay đổi rất nhanh. Nếu chúng ta còn dò dẫm, bảo thủ và cứ chờ “thử nghiệm”, thì ngoảnh đi ngoảnh lại sẽ tiếp tục tụt hậu.
Bốn vận động viên golf tham dự ASIAD năm nay đều là học sinh trường trực tuyến Ivy Global School (Mỹ). Học trực tuyến linh hoạt, tài năng và sự mạnh dạn của các bạn, cùng sự tin tưởng, cam kết của phụ huynh, đã giúp các bạn vươn tới thể thao đỉnh cao.
Nguyễn Hoàng Bách thi lấy bằng GED ngay khi hết lớp 10, hiện đang học năm cuối tại University of Massachusetts.
